EXLRS Moa's and Milldots
Heade

Mildots en MOA's

Moa reticle

Military Dot & Minute of Angle

Zo nu en dan hoor je weleens weleens het woord 'MOA' en 'MilDot'. Vaak verkeerd gebruikt, verkeerd uitgelegd, en meestal vergezeld door een flinke portie onbegrip en zelfs mysterie. Zoals met alles in het leven is niks moeilijk, als je maar weet hoe het werkt. Voor de begrippen ‘MOA’ en 'MilDot' is het gelukkig niet anders. Dit artikel legt de basis en toepassing van deze begrippen uit. Het artikel is bedoeld voor beginnende tot ervaren schutters die meer willen weten over MILL/MOAs of wellicht een MILL/MOA- scope hebben, of er wellicht in de toekomst een willen kopen. Verspreid in de tekst vindt u een paar oefeningetjes en wat handige termen kort en bondig omschreven.


De term MOA en MIL wordt veel gebruikt door lange afstand schutters. Ook binnen de benchrest-gemeenschap worden ze meer dan eens gebruikt, bijvoorbeeld om groepsgroottes aan te geven. Maar wat is het nu precies? En waarom is het zo handig?


MOA staat voor Minute of Angle, en is een hoekminuut. Nu klinkt dit ingewikkeld, maar wat belangrijk is te onthouden is dat een cirkel 360° heeft, welke zijn opgedeeld in minutes (MOAs). Een hoekminuut is eigenlijk een klein taartpunt uit de cirkel, met de punt bij de loop. Het verticale gedeelte op 100m is dan 1 MOA. Dit komt overeen met 2,908 cm.


Een wapen met een scope of (richt)kijker uitgerust met een MilDot-reticle (of mildot-draadkruis) is in staat om razendsnel te richten op een doel, en correcties te maken op een eerder schot zonder de tijd consumerende klikken uit te voeren. Daarbij kan het ook nog worden gebruikt voor ‘moving targets’; iets wat ik hier niet zal bespreken. Het grote voordeel ten opzichte van conventionele scopes, zonder MilDot-reticle, is dat je naast het doel kunt richten, snel en zonder nauwkeurigheid te verliezen het doel kunt raken. Het is zeer flexibel en simpel om te gebruiken, en biedt ongekende mogelijkheden die normale conventionele kijkers niet hebben. Daarom is het handig om hier iets van te weten.


[NB: uiteraard bestaan er naast MilDot kijkers ook andere reticles die vergelijkbare mogelijkheden hebben (bijv Moa-Moa, of Mil-Mil kijkers), deze worden niet in dit artikel beschreven.]


 


MOA Basics


MOA-Clicks: Het belangrijkste wat we moeten onthouden is dat 1 MOA correspondeert met 2,909 cm (ofwel 2,91 cm) op 100m. Als je naar de zijkant van je scope kijkt, naar de knoppen ofwel de 'turrets', dan zul je daar zien staan: "1/4 MOA click" of iets dergelijks. Ook is 1/2, 1/3de of 1/8e mogelijk, maar 1/4de MOA clicks is het meest voorkomend. Dit betekent dat 1 klik overeenkomt met 1/4de MOA, ofwel (2,909/ 4:), 7,3 mm op 100meter.


[NB:Verwarrend is dat Amerikaanse sites/fora 1 MOA definiëren als 1 inch (2,54 cm) op 100 yards (91,4 m). Echter, hier wordt geen verschil gemaakt tussen shooters-moa en true-moa: zo is 1 MOA namelijk niet 1 inch (maar 1,047inch) op 100 yards. Nu kun je dit elke keer gaan omrekenen naar Europese maten; maar het gemakkelijkst is om dit los te laten en het gewoon bij deze Nederlandse versie te houden.].


Voorbeeld: stel je schiet 5 maal, een prachtige groep, maar een centimeter of 3 onder je bullseye. Dankzij een basis kennis van "MOA's" weet je nu dat je ongeveer 4 klikken nodig hebt (bij een 1/4-MOA klik scope) om deze afstand te overbruggen. Door deze 4 klikken 'up' of omhoog te klikken, zullen de schoten nu (4x 7,3mm) dus 2,91 cm hoger vallen: precies in de roos. Tip: doorgaans zorgen 'up' klikken, ervoor dat je kogel hoger op het doel valt; en 'right' klikken ervoor dat het schot meer naar rechts valt. [Uitzonderingen zijn bepaalde (Europese) fabrikanten bij welk het andersom is.]. (dit zou ik weg laten of anders onderbouwen met foto’s van verschillende type scopes anders kan het zeer onduidelijk worden)


GROEPMETINGEN Een toepassing voor MOA's is het opmeten van een groep. Stel er zitten 5 schoten op het bord, die van rand tot rand (Edge to Edge) 30 mm opmeet. Als dit op 100m geschoten zou zijn, dan zou deze schutter een 1-MOA-groep hebben geschoten. Maar als deze groep 30mm groep op 200m geschoten zou zijn, dan was het een 0,5-MOA groep. De berekening luidt daarom: 30mm gedeeld door 58,2mm (1-MOA op 200m), dus een 0,52MOA groep op 200m. Hoe werkt dat dan? De truc zit hem erin dat "MOA's", lineair groter worden. 1 MOA op 100m is 2,91 cm, 200m: 5,82cm, 300m: 8,73 cm, 400m: 11,64 cm etc etc. Een 1 MOA-groep 200m, is dus 2x zo groot in centimeters als een 1-MOA groep op 100m. Zo simpel is het.


Vraag 1):


Een goede schutter schiet 5 schoten op 914m (1000yds), de groepgrootte is 21,5cm. Hoeveel MOA is deze groep?


        0,6 MOA


        0,8 MOA


        1,2 MOA


(Antwoorden onderaan pagina)


 


Door de grootte van een groep in MOAs te berekenen krijgt een schutter een idee hoe 'goed' het geschoten resultaat is. Een rule of thumb is dat 1 MOA een goed resultaat is voor fabriekswapens, en 1/2 MOA voor getunede (wedstrijd/samengestelde) wapens. Uiteraard valt er over deze opmerking te twisten.


 


Basic & Advanced-MilDots


Yes, there's more


MILLS: Een MilDot-reticle ziet er doorgaans uit zoals op hiernaast aangegeven plaatje. Simpel omschreven is het een kruis met streepjes of soms uitgerust met ‘balletjes’. Belangrijk om op te merken is dat de ‘balletjes’ (of streepjes) in een MilDot kijker op een specifieke afstand van elkaar geplaatst zijn (geëtst op het glas in de kijker). Altijd op ongeveer 3½ MOA (feitelijk 3,438 MOA) van elkaar. Deze 3½ MOA, of 1 MILL correspondeert op 100meter met (2,909 cm x 3,438 moa:) 10cm. Dit is dus een vast gegeven, die we als maat kunnen gebruiken.


Voorbeeld: Stel je schiet op een 100 meter buitenbaan met een ingeschoten (ge-zero’d) wapen. Er steekt een wind op vanaf links. Jij weet door ervaring dat voor jouw wapen dat bij deze flinke windsnelheid –bijvoorbeeld 20km/u-  de impact van de kogel 10 cm naar rechts valt. Als je nu iets naar links richt, en wel precies 1 balletje naar links (1 mildot naar links) gebruikt als richtpunt, richt je precies 10cm naast. Als we een windcorrectie van 10cm op 100 m willen doorvoeren, dan komen we met 3,4 MOA bijna precies uit (want 3,44 MOA = 1 MIL), het schot zal daarmee precies in de roos vallen. Een van de handige eigenschappen van MilDots is dat je snel (en nauwkeurig!) aanpassingen kan doen. Stel de wind zwakt af en is half zo sterk geworden. Je kunt makkelijk compenseren door je richtpunt precies tussen de linker mildot en je kruis te plaatsen. Door deze halvering zullen de schoten precies in de roos vallen. Een criticus zegt daarop 'ja, maar dat weet je toch..'. Inderdaad voor afstanden waarop je regelmatig schiet, zal dit geen problemen opleveren. Wellicht gebruikte diegene vroeger een specifiek punt op de kaart als referentie. Echter, wordt er op een dag een andere kaart gebruikt of u schiet op een andere baan; dan zal deze 'oude' methode niet werken. Ook voor grotere afstanden zal dit absoluut niet werken. Verderop in het artikel laten we een methode zien die altijd werkt, op alle afstanden. Gelukkig dankzij een basis begrip van Mills&MOA's kunt u op alle afstanden goed nauwkeurig schieten.


Door mildots en MOA's bij het richten te gebruiken, kun je dus razendsnel je richtpunt (POA: Point Of Aim) effectief veranderen, en toch zeer nauwkeurig blijven vuren. Zonder te klikken of bepaalde markante punten op de baan te gebruiken. Je kunt dus met een mildot kijker altijd nauwkeurig blijven schieten; ongeacht lokale (wind-)omstandigheden. Daarbij ben je ook nog eens onafhankelijk van de buitenwereld, omdat de mildots/MOAs verwerkt zitten in je scope. Hierdoor is een MilDot-scope een zeer groot voordeel voor schutters. Het is alsof je altijd je eigen ingebouwde 'meetlat' bij je hebt.


Vraag 2


Je bent in een ander land, en schiet op een kaart met onbekende bullseye-grootte met ringen van onbekende grootte. Stel je vuurt op 100m en je hebt een 1/4de moa- klik scope. Je vuurt op het doel. Doordat je de afstand tussen POI en Bulsseye kan schatten -dankzij je MILL-kijker- schat je in dat je schoten 2 MOA Left en 4 MOA Down vallen. Hoeveel cm bleek je initieel naast de bullseye te schieten?


A) 6cm links en 12cm laag


B) 8cm rechts en 12 cm hoog


C) 12cm rechts en 12 cm laag


Omdat MOA's lineair doorwerken, kun je op alle afstanden je schoten corrigeren aan de hand van je scope. Maar hoe werkt dat dan?


 


 


Long Range schieten: MOAs & MilDots


Het briljante van MOA/MilDot voor Long Range schieten is dat dankzij het MilDot reticle, je gemakkelijk en nauwkeurig op lange afstand een nauwkeurig schot kan afgeven.


Even een kleine herhaling: een 'MOA' wordt lineair groter. 1 MOA op 100m: 2,91 cm, 200m: 5,82cm, 300m: 8,73 cm, 400m: 11,694 cm etc etc. Daarnaast is "1 Mil" (afgekort van Military Dot) 3½ MOA ongeacht de afstand waarop je schiet, omdat de MOA/MILLs op het glas geëtst zijn. NB: er is een kleine ‘ja, maar’ in dit verhaal (First vd Second focal plane). De meeste scopes hebben namelijk een richtkruis die bij vergroting/zoom mee vergroot. Dit betekent dat het MOA/MILL-richtkruis voor een specifieke vergroting is geoptimaliseerd, doorgaans is dit voor de maximale vergroting. Dit betekent dat het MOA/MILL systeem 9 van de 10 keer op max vergroting het makkelijkst werkt.


HOLDS Nu komen we bij het meest interessante gedeelte van dit artikel. Dankzij het web kan elke schutter tegenwoordig aan een lijstje komen met daarop de vereiste kliks bij voor bepaalde afstanden. Denk bijvoorbeeld aan de JBM-calculations website of diverse apps voor smartphones. Na wat rondbrowsen op de JBM-site en wat drukken op de knop zien we elevatie ('Ups') en windklikken ('Wind' of 'Deflection') voor allerlei kalibers. We zien hier ook dat voor .30 kalibers bijvoorbeeld een +/-6 MOA aan klikken omhoog (elevatie of 'Up') nodig zijn voor een 300m- 'zero'.


We kunnen zonder te klikken deze afstand treffen, zonder allerlei proefschoten of 'gok'-schoten. Gebruik makend van ons reticle zullen we 6 MOA, dus net geen 2 MILLS of 2 streepjes/dots, boven het gewenste trefpunt richten. Met enige oefening zal dit razendsnel gaan en trefzeker. Het behoeft geen betoog dat dit stukken efficiënter en professioneler is dan de oude manier, namelijk: langzaam steeds hoger richter totdat je het bord raakt. De eerdergenoemde werkwijze kunnen we toepassen voor alle afstanden, waardoor je op elke afstand feilloos kunt acteren zonder vele munitie-verslindende inschiet- of 'zero'-sessies. Eureka! In het voorbeeld hebben we boven het doel gericht, dit wordt ook wel de 'hold'-methode genoemd. NB: blijkt nu dat een specifieke wapen-munitie-combi structureel anders afkomt dan wat de rangecard aangeeft, dan is het natuurlijk logisch dat de schutter dit in acht neemt bij verder schoten of andere afstanden.


Natuurlijk kunnen we ook voorkomen boven het doel te moeten richten, door de vereiste elevatie -de klikken omhoog- in te klikken op onze scope. Als we dit doen, laten we het richtpunt (POA) corresponderen met het trefpunt van de kogel (Point of Impact:POI). In andere woorden: we hebben onze kijker aangepast aan de afstand waar we op willen schieten, het wapen is nu dus ge-zero'd.


Uit bovenstaande 2 paragrafen maken we dus op dat een scope uitgerust met MOAs of MILLS u in staat stelt om een accurate 'Hold' toe te passen, of accuraat het wapen te 'zero'en' voor een bepaalde afstand.


Vraag 3


We willen op 300m schieten, waarvoor 6 MOA vereist is. We hebben 1/8e-MOA scope: hoeveel kliks 'Up' moeten wij inklikken?


A) 18 klikken Down


B) 24 klikken Up


C) 48 klikken Up


 


LONG RANGE SCHIETEN Zie de tabel hiernaast. Dit is een Rangecard gemaakt middels de app ' iSnipe '. (Kaliber 308, 155gr Lapua Scenar met aanvangssnelheid van 2800fps). Deze geeft een accurate voorspelling van de benodigde schietwaarden voor specifieke afstanden. Uiteraard variëren de effectieve klikken met de Elevatie/ Moa's bij eigen wapens, maar het biedt een bijzonder goed startpunt van waaruit we kunnen beginnen.


Al heeft u nog nooit op 1000m geschoten, als u 36,85 MOA inklikt (ofwel 37 MOA) dan zult u voor deze wapen-munitie-combi een zeer aardige start maken. De werkelijk benodigde waarde/elevatie verschillen doorgaans niet meer dan enkele MOAs. Eerlijkheid gebiedt wel te vermelden dat een 'mis' van bijvoorbeeld 2 MOA afwijking op 1000m een flink is, maar het valt wel dusdanig dicht op het doel dat er een follow-up (2de schot) mogelijk is. De 'mis' valt dicht genoeg op doel zodat de 'splash' of 'impact' waarschijnlijk zichtbaar is. Gebruik makend van de hierboven beschreven MOA/MILL-correctie methode, kun je nu alsnog accuraat en snel op doel komen. Zonder te gokken, of zonder ingewikkelde berekeningen hoeft u alleen maar in te schatten hoeveel MOA of MILL u naast schoot. U klikt het corresponderende aantal MOAs in op uw scope, en het volgende schot zal on target zijn. U heeft nu snel en accuraat een aanpassing gemaakt. Ook kan de schutter natuurlijk de hold methode toepassen, en daarmee accuraat naast het doel blijven richten. Heeft u last van de wind? Door de wind in de gaten te houden en de afwijking in MOA/MILLs bij te houden, kunt u zelfs voor latere schoten een inschatting maken van de benodigde MOAs bij wisselende winden.. Handig!


Samenvattend: we hebben gezien dat een basis begrip van MOA's en de klikwaarden van de scope-turrets, een schutter in staat stellen razendsnel op doel te komen. Dit is een ongekende capaciteit voor een schutter. Op korte of lange afstand van bijvoorbeeld 100m tot 1000m kunnen we prima een afwijking accuraat wegklikken of compenseren. Dit kan door de afwijking in MOA/MILLs te schatten en daarna de 'hold'-methode toe te passen of 'weg te klikken' op de turrets. Een extra toepassing voor een wapensysteem is het world wide web, omdat op diverse goede websites rangecards te vinden zijn. Doordat zij een redelijk-accurate voorspelling doen is het mogelijk om op variërende afstanden met MOA/MILL scopes zeer snel op doel komen en windinvloeden accuraat te compenseren. Het cirkeltje is daarmee rond.


De grootste voordelen van MILL/MOA is dat dit systeem de mogelijkheid geeft op alle mogelijk doelen, snel en accuraat te vuren en de schutter zelfstandig in staat is op het trefferbeeld te corrigeren. Gebruikmakend van de informatie op een rangecard biedt MILL/MOA de mogelijkheid op elke afstand accuraat te vuren, voor elk mogelijk kaliber of soort wapen. Al met al is een MILL/MOA-scope een zeer handige accessoire voor uw wapen met ongekende mogelijkheden, voor diegene die zich erin wil verdiepen.


 


 


Antwoorden:


Vraag 1:


B  0,8 MOA want 26,6 cm is 1 moa op 914 m (2,91x9,14: 21,5cm). 21,5/26,6 is 0,81 MOA.


 


Vraag 2:


A 6cm links en 12cm laag want: 2 MOA 'Left, en 4 'Down' is 6 / 2,91 is +/-2 MOA Left, en 12 / 2,91 is +/- 4,1 MOA Down


 


Vraag 3:


C 48 klikken Up want 8 kliks is 1 MOA, 6 MOA is dus 6x 8 = 48 klikken.